• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size

Nieuws

20-08-2016: Link naar brief over ziekte

Tips!

Gebruik het email icoon voor een printervriendelijke versie!
Probeer ook eens de zoekmachine rechts bovenin! Ongetwijfeld bespaart dat veel moeite bij het zoeken.
De bijbelse opdracht om zieken te zalven PDF Afdrukken E-mail
Geschreven door G. Hette Abma   
donderdag 28 augustus 2003 07:56

De bijbelse opdracht om zieken te zalven

 

Op het eerste zicht lijkt de bijbelse basis voor ziekenzalving erg smal te zijn. Er wordt niet veelvuldig over gesproken door de evangelisten en apostelen. Wanneer we echter het belang van allerlei rituele en symbolische handelingen willen vaststellen door te kijken naar het aantal teksten, dan zou er heel wat afgeschaft kunnen worden. Blijkens de uitspraak van Jacobus was de gewoonte om zieken te zalven de gewoonste zaak binnen de kerkelijke wereld: Is iemand ziek? Laat hij dan tot zich roepen de oudsten der gemeente, opdat zij over hem een gebed uitspreken, hem tegelijk zalvend met olie in de Naam des Heren (5:14).

 

Door een scheefgroei in de traditie van de Rooms-katholieke kerk raakte de ziekenzalving geheel uit het beeld. Steeds minder was er de hoop op genezing en hoe langer hoe meer werd het tot een sacrament van de stervenden. Men sprak over het laatste oliesel. Sinds Vaticanum II is hierin verandering gekomen. Wat betreft het zoeken van de bijbelse weg behoeft de Reforma­tie toch niet achter te blijven. Het misbruik mag het goede gebruik niet opheffen. Vooral sinds het zegenrijke werk van Johann Christoph Blumhardt is het verlangen naar het herstel van de dienst der genezing heel sterk geworden. Wat echter verdween is niet zomaar terug. Dat leert de praktijk van ons kerkelijk leven. Maar we behoeven niet zonder hoop te zijn.

 

Olie als symbool van de Geest

 

Bij een gedachtenwisseling over de bedoeling van Jacobus blijkt er direct al verschil van opvatting te bestaan betreffende de functie van de olie, waarmee de oudsten de zieken moeten zalven. Wie er eigenlijk niet aan wil dat dit voor ons een aktuele betekenis heeft, die geeft bij voorkeur te kennen dat olie in die tijd fungeerde als geneesmiddel. En dat klopt. Olijfolie was inderdaad één van de bekendste medicijnen. Een panacée tegen alle mogelijke kwalen mogen we wel zeggen. In de lijn van wat moderne exegeten suggereren stelt men dan, dat de oudsten destijds bij gebrek aan medische zorg desgevraagd zo’n eenvoudig geneesmiddel konden gebruiken. Dit voert onvermijdelijk tot de vraag: Wat moeten wij met zo’n opdracht in onze situatie? Welk oogmerk heeft de apostel gehad, toen hij geïnspireerd door de heilige Geest deze aanwijzing gaf? We kunnen toch moeilijk aannemen, dat hij ambtsdragers hierdoor in de verleiding heeft willen brengen onbevoegd de geneeskunst uit te oefenen!

 

Voorstanders van het herstel van de dienst der genezing voeren er vaak een pleidooi voor om het zalven van zieken te zien als een sacraal gebruik, waarbij verwezen wordt naar de werking van de heilige Geest. Wanneer we letten op de traditie van de zalving van priesters, profeten en vooral koningen mogen we aannemen, dat daarvoor een stevige basis bestaat. Het één hoeft het ander niet uit te sluiten. Ook al werd de zalfolie destijds als medicijn gebruikt, toch mogen we het bij de oproep van Jacobus vooral zien als een symbool van de heilige Geest. Wie op deze manier de opdracht tot ziekenzalving verneemt, die zal direct op zijn hoede zijn om het niet te laten ontaarden tot een magisch ritueel.

 

Gemeenschap van de Geest

 

Bij nauwkeurige lezing van hetgeen Jacobus erover schrijft, vallen een aantal wezenlijke zaken op. De ziekenzalving vindt plaats binnen de plaatselijke gemeente. Het moet dan ook als een noodmaatregel gezien worden, wanneer dit gebeurt tijdens een conventie van de Charismati­sche werkgemeenschap. Het verzoek van een zieke om gezalfd te worden dient naar mijn overtuiging door een kerkenraad uitermate serieus overwogen te worden. Veelbetekenend stelt de apostel: Is iemand onder u ziek? Wanneer één lijdt, dan ondervindt de gehele gemeente deze misère. Als een zieke genezing ontvangt, mag de hele gemeente daar intens verblijd over zijn. Op die wijze sticht de Geest gemeenschap. Helaas zijn wij vaak veel te individualistisch bezig. Tegelijk snakken velen naar echt contact met anderen. Door de vraag om ziekenzalving kan de eenzaamheid doorbroken worden.

 

De belijdenis van zonde en de vergeving der schuld worden nadrukkelijk genoemd in het verband van wat Jacobus schrijft over de ziekenzalving. Dit mag ons er niet toe verleiden te suggereren, dat ziekte het directe gevolg is van persoonlijke schuld. Daarmee zouden we iemand grof onrecht kunnen aandoen. Wij weten echter wel dat door de zonde onze relatie met God geblokkeerd wordt en welke desastreuze gevolgen dat heeft. Alle barrières dienen daarom uit de weg geruimd te worden. Bovendien is het herstel van onderlinge verhoudingen van groot belang. Liefdeloosheid is een enorme belemmering voor de doorwerking van de heilige Geest. Ziekte houdt vaak verband met verstoorde relaties. Vandaar de nadruk op de biecht: Belijdt elkaar uw zonden en bidt voor elkaar, opdat gij genezing mag ontvangen (Jac. 5:16). Als gevraagd wordt door een zieke om gezalfd te worden, zal in de zorgvuldige pastorale zorg voor dit punt aandacht zijn. In de liturgie dient daar een aparte plaats voor te worden ingeruimd.

 

Zalven in de Naam van Jezus

 

Het zalven van zieken is kennelijk een ambtelijke handeling. De zieke neemt het initiatief door de oudsten van de gemeente tot zich te roepen. Wie zich geroepen weet een ambt te bekleden behoeft nog niet per definitie het charisma van genezing te hebben. Ambtsdragers fungeren als vertegenwoordigers der gemeente en vooral ook als representanten van Christus. De zalving wordt verricht in de Naam des Heren. Wij zijn in de dienst der genezing totaal verkeerd bezig als we daarbij niet geheel gericht zijn op de Here Jezus. Hij heeft immers onze ziekten op zich genomen en al onze zonden gedragen. We mogen ons met onze ziekten en de gebrokenheid van ons bestaan aan Hem toevertrouwen. Er mag een intens verlangen zijn naar de genezing van onze lichamelijke en psychische kwalen, maar ten diepste gaat het om de participatie in het alles omvattende reddingswerk van de gekruisigde en opgestane Heer. Zalving in de Naam van  Jezus betekent allereerst in beroep op zijn macht. Vervolgens ook in opdracht van Hem, zodat een eigenmachtig beschikken over helende krachten wordt uitgesloten. Tenslotte ook in gemeenschap met Jezus. Iedere suggestie in de richting van een magisch ritueel wordt zo uitgebannen. Bij de zalving zal het voornaamste accent vallen op het gebed. Bij het lezen van de perikoop moet ons dat opvallen. Machtige beloften heeft God gegeven aan hen die op die manier veel van Hem verwachten: Het vurig gebed van de rechtvaardige vermag veel. De HERE wil er kracht aan verlenen. Elia heeft daarvan een sprekend bewijs geleverd. En hij was net zo iemand als u en ik.

 

In de zalving van onze zieken worden de heilzame bedoelingen van Jezus voor ons transparant gemaakt. Met zijn komst is in principe de Messiaanse tijd aangebroken. Het heil zal zich wereldwijd uitbreiden. In kruis en opstanding van onze Here Jezus werd de beslissende basis van het Koninkrijk van God gelegd. Door de ziekenzalving wordt ons een verhelderend per­spectief op de toekomst geboden. Voorlopig ontvangen we alleen de bemoedigende tekenen van het komende Rijk. Uiteindelijk gaat het niet alleen om genezing van lichamelijke kwalen en psychische nood, maar vooral om de gezondmaking van de totale schepping. Eens zal ieder genezen worden en alles geheeld worden. In de rabbijnse literatuur wordt de boom des levens vaak gezien als een olijfboom. De olie van de vrucht van deze boom zal genezing geven van elke ziekte. Door ziekenzalving wil Jezus ons de verzekering geven, dat eens niemand meer zal zeggen: ik ben ziek! Hij zal alle tranen van de ogen afwissen, want zelfs de dood zal niet meer zijn. Alle rouwklachten en geween zal verstommen. Maranatha!

 

(Dit artikel verscheen in het blad Confessioneel van 1 februari 2001)
 

Doorzoek de pagina

Bezoekers

Artikelweergaven (hits) : 283073