• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size

Nieuws

20-08-2016: Link naar brief over ziekte

Tips!

Gebruik het email icoon voor een printervriendelijke versie!
Probeer ook eens de zoekmachine rechts bovenin! Ongetwijfeld bespaart dat veel moeite bij het zoeken.
Ervaring met ziekenzalving PDF Afdrukken E-mail
Geschreven door G. Hette Abma   
woensdag 11 juni 2003 07:58

Ervaring met ziekenzalving

Er zijn nog al wat bijbelse noties die aan de aandacht van de gelovigen ontsnapt zijn. Tot die slotsom zijn wij als kerkenraad van één van de zes wijken van de Hervormde gemeente te Gouda al dikwijls gekomen. Met name was dat al weer wat jaren geleden  het geval, toen het verzoek kwam om te handelen in de lijn van wat we lezen aan het slot van de brief van Jaco­bus: Is iemand bij u ziek? Laat hij dan de oudsten der gemeente tot zich roepen, opdat zij over hem een gebed uitspreken en hem met olie zalven in de Naam des Heren (5: 14). Graag wil ik daar iets over schrijven. Mogelijk kunnen anderen daar hun winst mee doen. Het is me namelijk bekend dat een dergelijke vraag steeds vaker op de tafel van een kerkenraad wordt neergelegd.

 
De bespreking van het verzoek om ziekenzalving in de kring van onze kerkenraad heeft een onvergetelijke indruk bij mij achter gelaten. Nadat de brief van het gemeentelid met een ernstige vorm van de kanker gelezen was, hebben we eerst de Naam van God aangeroepen. In afwijking van wat wij anders gewend waren, maakten wij er spontaan een kringgebed van. We waren ervan op de hoogte dat er op die bewuste avond ook biddend in de gemeente met ons werd meegeleefd. Snel denken we: oh, bij die aanvat gaat het om het bewandelen van de bekende weg. De vraag is echter of we die route van het gebed niet vaak afleggen zonder dat we veel verwachting van de HERE hebben.
 
Unanieme beslissing
 
Voorafgaande aan de bespreking heb ik vanuit de Schrift enkele lijnen getrokken, zodat er wat structuur in de gedachtenwisseling kon komen. Uiteraard werd uitvoerig stil gestaan bij de motivering om te vragen om ziekenzalving. Het zou immers van weinig pastorale wijsheid getuigen wanneer we dit verzoek zomaar zouden inwilligen, terwijl er sprake is van een verkeerd verwachtingspatroon. Als iemand vraagt om te doen wat in de bijbel staat en daarbij het verlangen heeft om nog wat tijd van leven te krijgen om actief te kunnen zijn tot meerdere glorie van God, dan kun je toch moeilijk weigeren op zo'n verzoek in te gaan. Na ampele overweging bleek er duidelijk een ruime meerderheid te zijn om te handelen conform hetgeen Jacobus schrijft. Aan degenen die wat aarzelden werd gevraagd of ze de beslissing om zieken­zalving te verrichten zouden kunnen dragen. Dankzij de intuïtie van de Geest voelden we aan dat het nodig was unaniem de beslissing te nemen. Wanneer er later door gemeenteleden bedenkingen geuit worden dan sta je samen sterk.
 
Onze beslissing hebben we zowel vanaf de preekstoel als ook via het kerkblad aan de gemeente meegedeeld. Wanneer ziekenzalving in een wat geheimzinnige sfeer wordt toegepast, roept dit juist argwaan wakker. We hebben niets te verbergen, als we ervan overtuigd zijn voor Gods aangezicht een verantwoord besluit genomen te hebben. Bovendien wordt op die manier aan betrokken gemeenteleden de mogelijkheid geboden om persoonlijk of in kringverband op het bewuste moment mee te bidden.
 
Zegenrijke uitwerking

De gebedssamenkomst ten huize van het zieke gemeentelid hebben we als zeer gezegend ervaren. En dat is eigenlijk bij iedere volgende keer opnieuw zo geweest. Op zo=n moment gaat eerst de Schrift gaat open. Met name de boodschap dat Jezus niet alleen vergeving der zonden, maar ook genezing van allerlei ziekten en kwalen wil schenken staat dan centraal. Verder wordt veel gezongen en gebeden. D­e naaste familieleden en enkele goede vrienden mogen aan het kringgebed deel nemen. Wie zich er vrij toe voelt, kan ook met handoplegging een gebed uitspreken. Ter afsluiting vindt de zalving plaats. Meestal gebeurt dit met een teken van het kruis op het voorhoofd. Daarbij wordt gesproken: ik zalf je in de Naam van onze Here Jezus Christus en de Vader zal je geheel en al oprichten door je innerlijk te zalven met de Geest van kracht, vreugde en vrede. Omdat aan de olijfolie ook wat rozenolie is toegevoegd vult de ruimte zich met een heerlijke geur. Nog belangrijker is dat niet alleen de eerste keer maar ook na alle volgende gebedssamenkomsten door meerderen getuigd werd dat er een diepe vrede over hen daalde en dat dit heerlijke gevoel nog dagen lang bleef.

Wat is het effect geweest voor de zieke? Soms volgde een verrassende genezing. Helaas lang niet altijd. Maar altijd is de ziekenzalving als zegenrijk ervaren.  Het is wellicht van belang te vermelden hoe het ging nadat we de eerste keer de ziekenzalving hebben verricht. De artsen constateerden dat een kwaadaardig gezwel geheel verdwenen was.  Later kwam de ziekte op een andere plek terug. Tijdens één van mijn bezoeken vroeg ik haar: ben je nu niet teleurge­steld? Zij antwoordde mij: helemaal niet! Mijn verlangen was nog wat tijd van leven te krijgen om anderen te kunnen vertellen hoe goed God voor ons is. Daar heb ik reeds ruimschoots de gelegenheid toe gehad. Nog steeds bestaat daartoe de mogelijkheid ook vanaf mijn ziekbed.
 
Opmerkelijke bevestiging
 
Nog een andere opmerkelijke respons op de eerste ziekenzalving wil ik niet onvermeld laten. Er werd me verteld dat iemand kort daarna een visioen had gekregen. Dat gebeurt wel meer wanneer de Geest ruimte gegund wordt om te werken. De persoon in kwestie wist er niets vanaf dat die gebedsbijeenkomst had plaats gevonden.  Zij kreeg echter vlak in de buurt van de woning van de zieke een visioen. Ze zag een woning met daaromheen groen grasland. Er boven was een helder blauwe lucht met een klein wolkje. De betekenis was haar niet duidelijk, totdat een ander die wist van de ziekenzalving haar verder kon helpen.  Aan het slot van de brief van Jacobus (5:17v) wordt geschreven over het gebed van Elia. Op die manier wil de apostel illustreren hoe het gebed een krachtige uitwerking kan hebben, als we de wil van God doen. Elia was net iemand zoals wij. Eerst bad hij dat het niet zou regenen en drieëneenhalf jaar viel er geen druppel. Daarna riep hij de Naam van God opnieuw aan en een overvloedige regen daalde neer op de aarde. En het land bracht zijn vrucht voort, zo lezen we. Het visioen van een ons onbekende zuster uit de kringen van de pinksterbeweging vormde een fijne beves­tiging van de goede beslissing die we hadden genomen. De wolk ter grootte van de hand van een man geeft immers de belofte van een overvloedige zegen. Na jaren mogen we in verwon­dering vaststellen dat de HERE in onze gemeente veel van zijn goedheid en liefde heeft laten zien.  Jammer genoeg zijn de leden van onze gemeente na de ziekenzalving lang niet altijd beter geworden, maar zij hebben wel zonder uitzondering gezegd dat ze er beter mee af waren.  God verbindt er zegen aan wanneer wij wandelen in de weg van zijn Woord.
 
Gebaseerd in het getuigenis der Schrift
 
Dit ervaringsmatige relaas zal bij velen in onze dagen prima overkomen. Hopelijk zal het duidelijk zijn dat het toch niet van doorslaggevende betekenis is, of we bij iets een goed gevoel hebben. Het gaat erom dat we in de praktijk van het gemeentelijk leven de vaste basis van het getuigenis der Schriften onder de voeten hebben. Op het eerste zicht lijkt de bijbelse basis voor ziekenzalving erg smal te zijn. Er wordt niet veelvuldig over gesproken door de evangelisten en apostelen. Wanneer we echter het belang van allerlei rituele en symbolische handelingen willen vaststellen door te kijken naar het aantal teksten, dan zou er heel wat afgeschaft kunnen worden. Blijkens de uitspraak van Jacobus was de gewoonte om zieken te zalven de gewoonste zaak binnen de kerkelijke wereld: Is iemand ziek? Laat hij dan tot zich roepen de oudsten der gemeente, opdat zij over hem een gebed uitspreken, hem tegelijk zalvend met olie in de Naam des Heren (5:14).
 
Door een scheefgroei in de traditie van de Rooms-katholieke kerk raakte de ziekenzalving geheel uit het beeld. Steeds minder was er de hoop op genezing en hoe langer hoe meer werd het tot een sacrament van de stervenden. Men sprak over het laatste oliesel. Sinds Vaticanum II is hierin verandering gekomen. Wat betreft het zoeken van de bijbelse weg behoeft de Reforma­tie toch niet achter te blijven. Het misbruik mag het goede gebruik niet opheffen. Vooral sinds het zegenrijke werk van Johann Christoph Blumhardt is het verlangen naar het herstel van de dienst der genezing heel sterk geworden. Wat echter verdween is niet zomaar terug. Dat leert de praktijk van ons kerkelijk leven. Maar we behoeven niet zonder hoop te zijn.
 
Olie als symbool van de Geest
 
Bij een gedachtenwisseling over de bedoeling van Jacobus blijkt er direct al verschil van opvatting te bestaan betreffende de functie van de olie, waarmee de oudsten de zieken moeten zalven. Wie er eigenlijk niet aan wil dat dit voor ons een aktuele betekenis heeft, die geeft bij voorkeur te kennen dat olie in die tijd fungeerde als geneesmiddel. En dat klopt. Olijfolie was inderdaad één van de bekendste medicijnen. Een panacée tegen alle mogelijke kwalen mogen we wel zeggen. In de lijn van wat moderne exegeten suggereren stelt men dan, dat de oudsten destijds bij gebrek aan medische zorg desgevraagd zo=n eenvoudig geneesmiddel konden gebruiken. Dit voert onvermijdelijk tot de vraag: Wat moeten wij met zo=n opdracht in onze situatie? Welk oogmerk heeft de apostel gehad, toen hij geïnspireerd door de heilige Geest deze aanwijzing gaf? We kunnen toch moeilijk aannemen, dat hij ambtsdragers hierdoor in de verleiding heeft willen brengen onbevoegd de geneeskunst uit te oefenen!
 
Voorstanders van het herstel van de dienst der genezing voeren er vaak een pleidooi voor om het zalven van zieken te zien als een sacraal gebruik, waarbij verwezen wordt naar de werking van de heilige Geest. Wanneer we letten op de traditie van de zalving van priesters, profeten en vooral koningen mogen we aannemen, dat daarvoor een stevige basis bestaat. Het één hoeft het ander niet uit te sluiten. Ook al werd de zalfolie destijds als medicijn gebruikt, toch mogen we het bij de oproep van Jacobus vooral zien als een symbool van de heilige Geest. Wie op deze manier de opdracht tot ziekenzalving verneemt, die zal direct op zijn hoede zijn om het niet te laten ontaarden tot een magisch ritueel.
 
Gemeenschap van de Geest

Bij nauwkeurige lezing van hetgeen Jacobus erover schrijft, vallen een aantal wezenlijke zaken op. De ziekenzalving vindt plaats binnen de plaatselijke gemeente. Het moet dan ook als een noodmaatregel gezien worden, wanneer dit gebeurt tijdens een conventie van de Charismati­sche werkgemeenschap. Het verzoek van een zieke om gezalfd te worden dient naar mijn overtuiging door een kerkenraad uitermate serieus overwogen te worden. Veelbetekenend stelt de apostel: Is iemand onder u ziek? Wanneer één lijdt, dan ondervindt de gehele gemeente deze misère. Als een zieke genezing ontvangt, mag de hele gemeente daar intens verblijd over zijn. Op die wijze sticht de Geest gemeenschap. Helaas zijn wij vaak veel te individualistisch bezig. Tegelijk snakken velen naar echt contact met anderen. Door de vraag om ziekenzalving kan de eenzaamheid doorbroken worden.

De belijdenis van zonde en de vergeving der schuld worden nadrukkelijk genoemd in het verband van wat Jacobus schrijft over de ziekenzalving. Dit mag ons er niet toe verleiden te suggereren, dat ziekte het directe gevolg is van persoonlijke schuld. Daarmee zouden we iemand grof onrecht kunnen aandoen. Wij weten echter wel dat door de zonde onze relatie met God geblokkeerd wordt en welke desastreuze gevolgen dat heeft. Alle barrières dienen daarom uit de weg geruimd te worden. Bovendien is het herstel van onderlinge verhoudingen van groot belang. Liefdeloosheid is een enorme belemmering voor de doorwerking van de heilige Geest. Ziekte houdt vaak verband met verstoorde relaties. Vandaar de nadruk op de biecht: Belijdt elkaar uw zonden en bidt voor elkaar, opdat gij genezing mag ontvangen (Jac. 5:16). Als gevraagd wordt door een zieke om gezalfd te worden, zal in de zorgvuldige pastorale zorg voor dit punt aandacht zijn. In de liturgie dient daar een aparte plaats voor te worden ingeruimd.
 
Zalven in de Naam van Jezus
 
Het zalven van zieken is kennelijk een ambtelijke handeling. De zieke neemt het initiatief door de oudsten van de gemeente tot zich te roepen. Wie zich geroepen weet een ambt te bekleden behoeft nog niet per definitie het charisma van genezing te hebben. Ambtsdragers fungeren als vertegenwoordigers der gemeente en vooral ook als representanten van Christus. De zalving wordt verricht in de Naam des Heren. Wij zijn in de dienst der genezing totaal verkeerd bezig als we daarbij niet geheel gericht zijn op de Here Jezus. Hij heeft immers onze ziekten op zich genomen en al onze zonden gedragen. We mogen ons met onze ziekten en de gebrokenheid van ons bestaan aan Hem toevertrouwen. Er mag een intens verlangen zijn naar de genezing van onze lichamelijke en psychische kwalen, maar ten diepste gaat het om de participatie in het alles omvattende reddingswerk van de gekruisigde en opgestane Heer. Zalving in de Naam van  Jezus betekent allereerst in beroep op zijn macht. Vervolgens ook in opdracht van Hem, zodat een eigenmachtig beschikken over helende krachten wordt uitgesloten. Tenslotte ook in gemeenschap met Jezus. Iedere suggestie in de richting van een magisch ritueel wordt zo uitgebannen. Bij de zalving zal het voornaamste accent vallen op het gebed. Bij het lezen van de perikoop moet ons dat opvallen. Machtige beloften heeft God gegeven aan hen die op die manier veel van Hem verwachten: Het vurig gebed van de rechtvaardige vermag veel. De HERE wil er kracht aan verlenen. Elia heeft daarvan een sprekend bewijs geleverd. En hij was net zo iemand als u en ik.
 
In de zalving van onze zieken worden de heilzame bedoelingen van Jezus voor ons transparant gemaakt. Met zijn komst is in principe de Messiaanse tijd aangebroken. Het heil zal zich wereldwijd uitbreiden. In kruis en opstanding van onze Here Jezus werd de beslissende basis van het Koninkrijk van God gelegd. Door de ziekenzalving wordt ons een verhelderend per­spectief op de toekomst geboden. Voorlopig ontvangen we alleen de bemoedigende tekenen van het komende Rijk. Uiteindelijk gaat het niet alleen om genezing van lichamelijke kwalen en psychische nood, maar vooral om de gezondmaking van de totale schepping. Eens zal ieder genezen worden en alles geheeld worden. In de rabbijnse literatuur wordt de boom des levens vaak gezien als een olijfboom. De olie van de vrucht van deze boom zal genezing geven van elke ziekte. Door ziekenzalving wil Jezus ons de verzekering geven, dat eens niemand meer zal zeggen: ik ben ziek! Hij zal alle tranen van de ogen afwissen, want zelfs de dood zal niet meer zijn. Alle rouwklachten en geween zal verstommen. Maranatha!

Dit artikel verscheen in het blad Confessioneel van 18 januari 2001
 

Doorzoek de pagina

Bezoekers

Artikelweergaven (hits) : 283078