• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size

Nieuws

20-08-2016: Link naar brief over ziekte

Tips!

Gebruik het email icoon voor een printervriendelijke versie!
Probeer ook eens de zoekmachine rechts bovenin! Ongetwijfeld bespaart dat veel moeite bij het zoeken.
106 - Rehabilitatie van Judas PDF Afdrukken E-mail
Geschreven door G. Hette Abma   
maandag 01 mei 2006 10:56
Sommige herinneringen bewaar je moeiteloos. Als theologisch student aan het universiteit van Utrecht heb ik gedurende enige tijd de bijeenkomsten van het kerkhistorisch gezelschap H.G. Kleyn meegemaakt. Echt grandioos was het te horen hoe professor Gilles Quispel daar de eerste viool speelde. Nadat hij extatisch had gesproken over de diepe gnostische kennisse reageerde de goed orthodoxe hoogleraar G.P. van Itterzon daarop met de nuchtere vraag: maar de gnostiek is toch een ketterij? Eén en ander maal moest ik in de laatste weken aan dit voorval terugdenken. Opmerkelijk genoeg stierf de man wiens naam verbonden was met geruchtmakende vondst van de handschriften uit Nag Hammadi op 89 jarige leeftijd uitgerekend in Egypte. Nog maar net een maand na zijn overlijden werd in Washington de Engelse vertaling van het Evangelie van Judas gepresenteerd.

Is de uitgave van een vertaling van de enkele decennia geleden bij toeval ontdekte codex eigenlijk wel zo interessant voor allen die vooral hun aandacht richten op Israël? Dit zal moeten blijken. Al lang en breed was bekend dat er ooit een Evangelie van Judas bestaan heeft. De kerkvader Irenaeus maakte er aan het eind van de tweede eeuw reeds melding van in zijn boek Adversus Haereses (tegen de ketterijen). Sinds de kerk dit geschrift in de ban had gedaan was het spoorloos verdwenen. Na vele eeuwen horen we opeens dat er een bij toeval ontdekt oud koptisch manuscript uit Egypte gesmokkeld is. Dit blijkt het evangelieverhaal te zijn uit de kring van gnostici die een grote waardering koesterden voor de altijd zo verguisde discipel van Jezus.

Slecht imago


Als een echo klinkt het jaren later nog na: gnostiek is toch een ketterij? Wie kennisneemt van de vertaling van dit oude geschrift wordt bevestigd in deze typering. Eeuwenlang stond de naam Judas voor verraad en bedrog. Nu wordt er een heel ander licht op de rol van deze vermaledijde discipel geworpen. Hij was helemaal geen smerige verrader, maar juist de man die ertoe heeft bijgedragen dat Jezus bevrijd werd uit zijn sterfelijk lichaam. Judas heeft goed gehandeld. Hij was de enige ingewijde in de geheimen van de verlossing. Door Jezus wordt hij dan ook de ware leerling genoemd. Hij is de superster! Als instrument van de Sophia, de goddelijke wijsheid, heeft hij ertoe bijgedragen dat Jezus de vleselijke wereld kon overwinnen. Wat altijd als verraad veroordeeld werd, blijkt nu een deugd te zijn.

Kunnen we blij zijn met deze poging tot rehabilitatie van de discipel met zo'n slecht imago? Het is koren op de permanent draaiende molen van de esoterische christenen. Dergelijke door New Age geïnspireerde figuren zijn erg ingenomen met de tendens om de iconen van het kwaad te herzien. Intussen wordt in de gnostische sfeer wel de gedachte aan de verzoening door een verlosser die in de plaats treedt van de zondaar geloochend. Bij de gnostiek gaat het erom dat we ons ware zelf leren ontdekken. Ook al kon de uit Kinderdijk afkomstige hoogleraar Gilles Quispel heel dierbaar spreken over de bevinding, toch was hij wel op een ketters spoor terecht gekomen.

Prototype van de Jood

Ongetwijfeld zal er in de komende tijd veel aandacht geschonken worden aan het Evangelie van Judas. Helaas zal dat juist een belemmering vormen voor een noodzakelijke revisie van de beeldvorming van Judas. Met het oog op het Joodse volk is dat erg te betreuren. Het zal bekend zijn dat Judas de Griekse weergave is van de Hebreeuwse naam Juda. Deze discipel is dan ook het oerbeeld voor de Joden geworden. Zo is een funeste invloed uitgeoefend in de richting van allerlei antisemitische sentimenten. Het verraad van Jezus voor dertig zilverlingen vormt immers het duidelijke ‘bewijs' voor de hebzucht der Joden. Telkens komen we in de kunst die geldzuchtige slechterik tegen als het prototype van de Jood. Moet je zien hoe die gemene vent Jezus met een verraderlijke kus begroet! De apostelen blijken Europese figuren te zijn, alleen Judas wordt steevast afgebeeld met de typische Joodse trekken. Zo worden vooroordelen gevoed.

Wie is toch de figuur van Judas? Deze vraag zal velen blijven intrigeren. Onbegrijpelijk dat iemand uit de kring van de vertrouwelingen zijn Meester heeft overgeleverd aan de autoriteiten, zodat Hij veroordeeld werd tot de kruisdood. Met opzet gebruik ik dit werkwoord. Dikwijls is erop gewezen dat paradidonai niet met verraden vertaald mag worden. Zo probeert men Judas te rehabiliteren. Intussen lezen wij wel in het evangelie dat hij door satanische invloed tot zijn daad werd gedreven. Overigens heeft Jezus zelf aangegeven dat Hij moest overgeleverd worden om zijn opdracht te vervullen. Voor de positieve interpretatie daarvan in gnostische kring blijkt weinig ruimte te zijn wanneer Jezus vervolgens te kennen geeft: maar, wee degene door wie de Zoon des mensen wordt overgegeven. Zou het niet beter zijn wanneer ieder volgeling van Jezus zichzelf zou herkennen in Judas? Je behoeft nog niet in esoterische kring verzeild geraakt te zijn om te denken dat je zo kwaad nog niet bent.

Israël Aktueel mei 2006
 

Doorzoek de pagina

Bezoekers

Artikelweergaven (hits) : 298866